(๒).                    ทุติยคาถา
   ตตฺถ วุตฺตาภิธมฺมตฺถา จตุธา ปรมตฺถโต
   จิตฺตํ เจตสิกํ รูปํ นิพฺพานมิติ สพฺพถา

(๓).              ตตฺถ จิตฺตํ ตาว จตุพฺพิธํ โหติ กามาวจรํ
     รูปาวจรํ อรูปาวจรํ โลกุตฺตรญฺเจติ

(๔).  ตตฺถ กตมํ กามาวจรํ

(๕).  โสมนสฺสสหคตํ ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
  โสมนสฺสสหคตํ ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
  อุเปกฺขาสหคตํ ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
  อุเปกฺขาสหคตํ ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
  อิมานิ อฏฺฐปิ โลภสหคตจิตฺตานิ นาม

(๖). โทมนสฺสสหคตํ ปฏิฆสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ
  สสงฺขาริกเมกํ อิมานิ เทวปิ ปฏิฆจิตฺตานิ นาม

(๗).            อุเปกฺขาสหคตํ วิจิกิจฺฉาสมฺปยุตฺตเมกํ อุเปกฺขาสหคตํ
  อุทฺธจฺจสมฺปยุตฺตเมกนฺติ อิมานิ เทวปิ โมหมูลจิตฺตานิ นาม

(๘).                                   นิคม
  อิจฺเจวํ สพฺพถาปิ ทฺวาทส อกุสลจิตฺตานิ สมฺตานิ

(๙).            สังคหคาถา
  อฏฺฐธา โลภมูลานิ โทสมูลานิ จ ทฺวิธา
  โมหมูลานิ จ เทฺวติ ทฺวาทสากุสลา สิยุ ํ

(๑๐).          อุเปกฺขาสหคตํ จกฺขุวิญฺญาณํ ตถา โสตวิญฺญาณํ
  ฆานวิญฺญาณํ ชิวฺหาวิญฺญาณํ ทุกฺขสหคตํ กายวิญฺญาณํ
  อุเปกฺขาสหคตํ สมฺปฏิจฺฉนฺนํ ตถา สนฺตีรณญฺเจติ อิมานิ
  สตฺตปิ อกุสลวิปากจิตฺตานิ นาม.

(๑๑).          อุเปกฺขาสหคตํ จกฺขุวิญฺญาณํ ตถา โสตวิญฺญาณํ
  ฆานวิญฺญาณํ ชิวฺหาวิญฺญาณํ สุขสหคตํ กายวิญฺญาณํ
  อุเปกฺขาสหคตํ สมฺปฏิจฺฉนฺนํ โสมนสฺสสหคตํ สนฺตีรณํ
  อุเปกฺขาสหคตํ สนฺตีรณญฺเจติ อิมานิ อฏฺฐปิ กุสลวิปากกา-
  เหตุกจิตฺตานิ นาม.

(๑๔).    สตฺตากุสลปากานิ         ปุญฺญปากานิ อฏฺฐธา
              กฺริยาจิตฺตานิ ตีณีติ        อฏฺฐารส อเหตุกา.

(๑๕).     ปาปาเหตุกมุตฺตานิ      โสภณานีติ วุจฺจเร
              เอกูนสฏฺฐี จิตฺตานิ         อเถกนวุตีปิ วา.

(๑๖).     โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ
   สสงฺขาริกเมกํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อุเปกฺขาสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อุเปกฺขาสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อิมานิ อฏฺฐปิ สเหตุกกามาวจรกุสลจิตฺตานิ นาม.

(๑๗).             โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ
   สสงฺขาริกเมกํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อุเปกฺขาสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อุเปกฺขาสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อิมานิ อฏฺฐปิ สเหตุกกามาวจรวิปากจิตฺตานิ นาม.

(๑๘).             โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ
   สสงฺขาริกเมกํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อุเปกฺขาสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อุเปกฺขาสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกเมกํ สสงฺขาริกเมกํ
   อิมานิ อฏฺฐปิ สเหตุกกามาวจรกริยาจิตฺตานิ นาม.

(๑๙).             อิจฺเจวํ สพฺพถาปิ จตุวีสติ สเหตุกกามาวจรกุสล-
   วิปากกฺริยาจิตฺตานิ สมตฺตานิ.

(๒๐).             เวทนาญาณสงฺขาร-      เภเทน จตุวีสติ
                      สเหตุกามาวจร-      ปุญฺญปากกฺริยา มตา.

(๒๑).              กาเม เตวีส ปากานิ      ปุญฺญาปุญฺญานิ วีสติ
                        เอกาทส กฺริยา เจติ      จตุปญฺญาส สพฺพถา.

(๒๒).            ตตฺถ กตมํ รูปาวจรํ

(๒๓).         วิตกฺกวิจารปีติสุเขกคฺคตาสหิตํ ปฐมชฺฌานกุสลจิตฺตํ
   วิจารปีติสุเขกคฺคตาสหิตํ ทุติยชฺฌานกุสลจิตฺตํ ปีติสุเขกคฺคตา-
   สหิตํ ตติยชฺฌานกุสลจิตฺตํ สุเขกคฺคตาสหิตํ จตุตฺถฌานกุสล-
   จิตฺตํ อุเปกฺเขกคฺคตาสหิตํ ปญฺจมชฺฌานกุสลจิตฺตญฺเจติ อิมานิ
   ปญฺจปิ รูปาวจรกุสลจิตฺตานิ นาม.

(๒๖).          อิจฺเจวํ สพฺพถาปิ ปณฺณรส รูปาวจรกุสลวิปากกฺริยา-
   จิตฺตานิ สมตฺตานิ

(๒๘).          ตตฺถ กตมํ อรูปาวจรํ

(๓๐).     อากาสานญฺจายตนวิปากจิตฺตํ วิญฺญาณญฺจายตนวิปาก-
   จิตฺตํ อากิญฺจญฺญายตนวิปากจิตฺตํ เนวสญฺญานาสญฺญายตน-
   วิปากจิตฺตญฺเจติ อิมานิ จตฺตาริปิ อรูปาวจรวิปากจิตฺตานิ นาม.

(๓๔).          ตตฺถ กตมํ โลกุตฺตรํ

(๓๘).        จตุมคฺคปฺปเภเทน            จตุธา กุสลนฺตถา
                   ปากนฺตสฺส ผลตฺตาติ       อฏฺฐธานุตฺตรํ มตํ.

(๓๙).          ทฺวาทสากุสลาเนว        กุสลาเนกวีสติ
                  ฉตฺติ ํเสว วิปากานิ         กฺริยาจิตฺตานิ วีสติ

(๔๐).         จตุปญฺญาสธา กาเม         รูเป ปณฺณรสีริเย
                  จิตฺตานิ ทฺวาทสารูเป      อฏฺฐธานุตฺตเร ตถา.

(๔๑).         อิตฺถเมกูนนวุติปฺ-         ปเภทํ ปน มานสํ
                  เอกวีสสตํ วาถ             วิภชนฺติ วิจกฺขณา.

(๔๓).             วิตกฺกวิจารปีติสุเขเอกคฺคตาสหิตํ ปฐมชฺฌานโสตา-
   ปตฺติมคฺคจิตฺตํ วิจารปีติสุเขเอกคฺคตาสหิตํ ทุติยชฺฌานโสตา-
   ปตฺติมคฺคจิตฺตํ ปีติสุเขเอกคฺคตาสหิตํ ตติยชฺฌานโสตาปตฺติ-
   มคฺคจิตฺตํ สุเขเอกคฺคตาสหิตํ จตุตฺถฌานโสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ
   อุเปกฺขาเอกคฺคตาสหิตํ ปญฺจมชฺฌานโสตาปตฺติมคฺคจิตฺตญฺเจติ
   อิมานิ ปญฺจปิ โสตาปตฺติมคฺคจิตฺตานิ นาม, ตถา สกทาคามิ-
   อนาคามิอรหตฺตมคฺคจิตฺตานิ เจติ สมวีสติ มคฺคจิตฺตานิ นาม,
   ตถา ผลจิตฺตานิ เจติ สมจตฺตาฬีส โลกุตฺตรจิตฺตานิ ภวนฺติ.

(๔๔).        ฌานงฺคโยคเภเทน        กเตฺวเกกนฺตุ ปญฺจธา
                  วุจฺจตานุตฺตรํ จิตฺตํ        จตฺตาฬีสวิธนฺติ จ.