กลับไปหน้าปรมัตถธัม-1
นิพพานปรมัตถ์
  นิพพาน = เป็นธรรมชาติที่สงบจากรูปนามขันธ์ ๕ (สนฺติลกฺขณํ)
  การที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่า นิพพานนี้เป็นธรรมชาติที่พ้นจากตัณหา
  อย่างเด็ดขาดนั้นเอง โดยเหตุนี้พระอรหันต์ทั้งหลาย เมื่อได้เข้าถึงซึ่ง
  ขันธปรินิพพานแล้ว วัฏฏทุกข์ต่าง ๆ ที่เป็นการเกิด, แก่, เจ็บ, ตาย เป็นต้น
  เหล่านี้ ก็ดับสูญสิ้นทั้งหมดโดยไม่มีเหลือ ดังมีวจนัตถะว่า วานโต นิกฺขนฺตนฺติ
  นิพฺพายนฺติ สพฺเพ วฏฺฏทุกฺขสนฺตาปา เอตสฺมินฺต = นิพฺพานํ (วา)
  นิพฺพายนฺติ อริยชนา เอตสฺมินฺติ = นิพฺพานํ ธรรมชาติใด
  ย่อมพ้นจากตัณหาที่ชื่อว่า วานะ อันเป็นเครื่องร้อยรัดภพน้อยภพใหญ่ให้
  ติดต่อกันอย่างเด็ดขาด ฉะนั้น ธรรมชาตินั้นชื่อว่า นิพพาน (หรือ)
  วัฏฏทุกข์ และความเดือดร้อนต่าง ๆ ย่อมไม่มีในนิพพานนี้ ฉะนั้น
  ธรรมชาติที่เป็นที่ดับแห่งวัฏฏทุกข์ และความเดือดร้อนต่าง ๆ นี้ชื่อว่า
  ย่อมดับสูญสิ้น คือ ไม่เกิด ไม่ตาย ฉะนั้น ธรรมชาติที่ทำลายการเกิด
  การตาย ให้สูญสิ้น หมดไปชื่อว่า นิพพาน
  คำว่า นิพพาน เมื่อตัดบทแล้ว ได้ ๒ บท คือ นิ + วาน
  นิ แปลว่า พ้น หรือ ออก
  วาน แปลว่า ตัณหา
  เมื่อรวมบททั้งสองเข้ากันแล้ว เป็น นิวาน แปลว่า พ้นจากตัณหา
  หรือ ออกจากตัณหา คำว่า นิวานะ เป็นนิพพานนั้น เป็นไปโดยนัย
  ไวยากรณ์ คือ ตัวเดียวเป็น สองตัว (โดยภาวะ)
  ว ว สองตัว เปลี่ยนเป็น พ พ สองตัว ฉะนั้น จึงเป็น นิพพาน