 |
นิพพานปรมัตถ์ |
| |
นิพพาน = เป็นธรรมชาติที่สงบจากรูปนามขันธ์ ๕ (สนฺติลกฺขณํ) |
| |
การที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่า นิพพานนี้เป็นธรรมชาติที่พ้นจากตัณหา |
| |
อย่างเด็ดขาดนั้นเอง โดยเหตุนี้พระอรหันต์ทั้งหลาย เมื่อได้เข้าถึงซึ่ง |
| |
ขันธปรินิพพานแล้ว วัฏฏทุกข์ต่าง ๆ ที่เป็นการเกิด, แก่, เจ็บ, ตาย เป็นต้น |
| |
เหล่านี้ ก็ดับสูญสิ้นทั้งหมดโดยไม่มีเหลือ ดังมีวจนัตถะว่า วานโต นิกฺขนฺตนฺติ |
| |
นิพฺพายนฺติ สพฺเพ วฏฺฏทุกฺขสนฺตาปา เอตสฺมินฺติ = นิพฺพานํ (วา) |
| |
นิพฺพายนฺติ อริยชนา เอตสฺมินฺติ = นิพฺพานํ ธรรมชาติใด |
| |
ย่อมพ้นจากตัณหาที่ชื่อว่า วานะ อันเป็นเครื่องร้อยรัดภพน้อยภพใหญ่ให้ |
| |
ติดต่อกันอย่างเด็ดขาด ฉะนั้น ธรรมชาตินั้นชื่อว่า นิพพาน (หรือ) |
| |
วัฏฏทุกข์ และความเดือดร้อนต่าง ๆ ย่อมไม่มีในนิพพานนี้ ฉะนั้น |
| |
ธรรมชาติที่เป็นที่ดับแห่งวัฏฏทุกข์ และความเดือดร้อนต่าง ๆ นี้ชื่อว่า |
| |
ย่อมดับสูญสิ้น คือ ไม่เกิด ไม่ตาย ฉะนั้น ธรรมชาติที่ทำลายการเกิด |
| |
การตาย ให้สูญสิ้น หมดไปชื่อว่า นิพพาน |
| |
คำว่า นิพพาน เมื่อตัดบทแล้ว ได้ ๒ บท คือ นิ + วาน |
| |
นิ แปลว่า พ้น หรือ ออก |
| |
วาน แปลว่า ตัณหา |
| |
เมื่อรวมบททั้งสองเข้ากันแล้ว เป็น นิวาน แปลว่า พ้นจากตัณหา |
| |
หรือ ออกจากตัณหา คำว่า นิวานะ เป็นนิพพานนั้น เป็นไปโดยนัย |
| |
ไวยากรณ์ คือ ว ตัวเดียวเป็น ว ว สองตัว (โดยภาวะ) |
| |
ว ว สองตัว เปลี่ยนเป็น พ พ สองตัว ฉะนั้น จึงเป็น นิพพาน |